Thứ Ba, 30 tháng 9, 2014

Sinh tồn nơi hoang dã

Sinh tồn nơi hoang dã - Chương 1: Chuẩn bị - Lời mở đầu

Ngày đăng tin: 05:02:46 - 12/06/2013 - Số lần xem: 6932
Trước đây, khi chúng tôi viết cuốn “RÈN LUYỆN KỸ NĂNG SINH TỒN NƠI HOANG DÔ do nhà xuất bản TRẺ xuất bản, đã được quí độc giả nồng nhiệt đón nhận và được đăng toàn bộ trên hàng chục trang web, chưa kể hàng trăm trang web khác trích đăng từng phần. Chúng tôi vô cùng cảm kích và phấn khởi. Tuy nhiên chúng tôi thấy cuốn sách đó vẫn còn nhiều thiếu sót, nội dung còn nghèo nàn. . .
Cho nên sau khi tham khảo thêm một số tài liệu và lắng nghe các ý kiến đóng góp của quý thân hữu và độc giả, chúng tôi bắt tay viết lại toàn bộ cuốn “SINH TỒN NƠI HOANG DÔ đầy đủ và súc tích hơn. Hy vọng lần này quý độc giả và thân hữu sẽ hài lòng và tiếp tục ủng hộ chúng tôi.
Trong cuốn sách đầu, chúng tôi đã nói về lý do tại sao chúng tôi viết cuốn “SINH TỒN NƠI HOANG DÔ:
Khi các phương tiện thông tin loan đi sự kiện một cô gái nước ngoài duy nhất còn sống sót sau một tai nạn máy bay ở thung lũng Ô Kha (Nha Trang), chúng tôi vừa khâm phục vừa tiếc rẻ.
  • Khâm phục vì tinh thần kiên cường và kỹ năng mưu sinh thoát hiểm của cô gái.
  • Tiếc rẻ là lớp trẻ của chúng ta chưa có một trường lớp nào mở những khóa huấn luyện về “Mưu sinh thoát hiểm (ngoại trừ quân đội) để ứng phó với mọi tình huống bất trắc có thể xảy ra trong cuộc sống.
Từ đó, trong thâm tâm của chúng tôi đã manh nha hình thành một cuốn sách có tính cách đại chúng về “Kỹ năng sinh tồn nơi hoang dã”.
Tuy nhiên, vì khả năng, kiến thức cũng như kinh nghiệm còn rất hạn chế nên cứ chần chừ mãi. Gần đây, được sự động viên và khuyến khích của một số bạn bè thân hữu, các huynh trưởng trong các phong trào sinh hoạt thanh thiếu niên, chúng tôi đã cố gắng sưu tầm một số tài liệu trong cũng như ngoài nước, cộng với một số vốn liếng kinh nghiệm ít ỏi của mình và sự đóng góp ý kiến của các chiến hữu, thế là cuốn sách đã dần dần hình thành. Dĩ nhiên, những hạn chế và thiếu sót thì không thể nào tránh khỏi.
Nhiều người cho rằng: đất nước của chúng ta làm gì còn những cánh rừng hoang đi năm bảy ngày mà không ra khỏi. Chỉ cần dăm ba chục cây số là đụng buôn làng, khu dân cư, trang trại . . . Nói như thế là các bạn đó chưa hiểu gì về “rừng” cả. Nếu không có kỹ năng và sự am hiểu về thiên nhiên hoang dã thì bất cứ cánh rừng nào cũng có thể nhấn chìm các bạn. Cho dù đó là cánh rừng nhỏ hay rừng bạt ngàn.
Lúc nhỏ, khi còn học lớp Nhất ở trường tiểu học Thắng Tam, Vũng Tàu, chính tôi đã chứng kiến một người bạn học đi lạc vào những động cát ở Bãi Sau, đã phải chết vì không tìm được đường ra. Cho dù những động cát đó chỉ rộng vài cây số vuông . . . với lớp Nhất ngày xưa (lớp Năm bây giờ), thì chúng tôi cũng đã khá khôn lanh.
Và cũng xin quý độc giả đừng vội cho là chúng tôi không thực tế khi đưa những chương mục như Sa mạc, Băng tuyết. . . vào trong sách, vì đất nước ta làm gì có những “của hiếm” đó. Nhưng kính thưa quý vị, ngày nay, những sự cố bất ngờ trong khi đi du lịch, làm việc nơi xa, hoạt động dã ngoại, thám du mạo hiểm, tai nạn trên không, trên biển, trên bộ. . . có thể đưa quý vị rơi vào một môi trường, hoàn cảnh xa lạ với cuộc sống thường ngày của chúng ta như: đầm lầy, núi cao, rừng sâu biển lớn, sa mạc, băng tuyết... thậm chí đôi khi còn ở dưới lòng đất, mà nếu không biết cách xử trí thì cơ hội sống sót của chúng ta rất mong manh.
Chúng tôi hy vọng rằng, sau khi xem xong cuốn sách này, quý vị sẽ có một khái niệm về các phương pháp sinh tồn nơi hoang dã. Tuy nhiên đây chỉ là phần lý thuyết, quý vị cần thực tập nhiều lần trong các cuộc cắm trại, xuất du, thám hiểm, dã ngoại... Như thế chắc quý vị sẽ có nhiều khả năng tồn tại khi bị rơi vào những nơi hoang vu xa lạ. Và đây cũng chính là tâm nguyện của chúng tôi.
Đừng bao giờ nghĩ rằng: chắc chắn tôi sẽ không khi nào bị rơi vào vùng hoang dã. Biết đâu đấy . . . !!

Sinh tồn nơi hoang dã - Chương 1: Chuẩn bị - Chuẩn bị tinh thần

Ngày đăng tin: 01:59:19 - 14/06/2013 - Số lần xem: 6881
Các bạn là những người đang chuẩn bị cho một cuộc thám hiểm, khám phá những vùng đất mới, hoang vu xa lạ. Các bạn đang chuẩn bị cho một chuyến du lịch sinh thái ở một vùng mà bạn biết rất mơ hồ qua một số thông tin nghèo nàn.
  • Các bạn sắp sửa phải dấn thân vào rừng sâu núi thẳm vì nhiệm vụ được giao phó.
  • Các bạn biết công việc của mình có thể bị bất ngờ rơi vào một nơi hoang dã, cho nên phải chuẩn bị.
  • Các bạn đã chán ngấy cuộc sống ồn ào náo nhiệt của thành phố, chán các tiện nghi của nền văn minh cơ khí. . . muốn tìm sự tĩnh lặng thanh thản giữa thiên nhiên.
  • Các bạn muốn làm một Robinson Crusoe thời nay.
  • . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Hoặc vì một lý do nào đó, các bạn sắp phải sống một thời gian dài ở những vùng thiên nhiên hoang dã, vắng bóng người. . . .
Để cho công việc được hoàn thành một cách tốt đẹp và bản thân các bạn được an toàn, các bạn buộc phải qua một quá trình chuẩn bị, học tập, và rèn luyện một cách cẩn thận. Vì đây không phải là một chuyến du lịch với túi tiền đầy ắp. Ở đây không có kẻ đưa người đón. Không có cỗ bàn dọn sẵn. Không có phòng ốc tiện nghi . . . Mà trái lại, có thể đầy dẫy gian lao nguy hiểm, nhọc nhằn, vất vả, bệnh tật, đói khát, sức cùng lực kiệt . . . đang chờ đón các bạn. Ở đó, các bạn chỉ có thể trông cậy vào chính bản thân của mình. Vì vậy, các bạn phải trang bị cho mình một số kỹ năng và kiến thức cần thiết. Những kỹ năng này, không phải chỉ đọc ở sách vở hay học bằng lý thuyết suông, mà phải thực hành nhiều lần, nhất là trong những dịp cắm trại, thám du, khảo sát, di hành dã ngoại . . . ngắn ngày hoặc dài ngày. Các bạn cũng cần phải rèn luyện sức khỏe, chuẩn bị tinh thần và nghị lực, sẵn sàng đương đầu với mọi gian lao thử thách bằng một sự say mê khẳng định bản thân.
Dĩ nhiên là khi các bạn đã được chuẩn bị tốt, thì khả năng tồn tại nơi hoang dã của các bạn càng được an toàn và bảo đảm hơn rất nhiều so với những người đột nhiên bị ném vào những nơi xa lạ mà chưa hề có khái niệm gì về “mưu sinh thoát hiểm”.
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là tinh thần của các bạn, nếu các bạn không bình tĩnh tự tin, không có nghị lực và quyết tâm cao, không có máu phiêu lưu và đam mê thiên nhiên. . . thì mọi sở học của các bạn cũng vô ích.
CHUẨN BỊ TINH THẦN
Tinh thần là một yếu tố rất quan trọng để tồn tại. Laurence Gonzales trong cuốn sách, "Tồn tại lâu dài: Ai Sống, Ai chết và Tại sao" mô tả câu chuyện của một cô gái 10 tuổi, là nạn nhân của một tai nạn máy bay trong rừng Amazon. Cô ta chưa hề được đào tạo về kỹ năng sinh tồn, và với một bộ áo quần trên người, cô đã đi bộ xuyên qua cánh rừng đầy dẫy côn trùng bám vào dưới da của mình. Vài ngày sau, cô đến được một ngôi làng và được cứu thoát. Cô là người duy nhất sống sót nhờ tinh thân kiên định và ý chí sống còn của mình, trong khi những người khác thì chết do suy sụp tinh thần.
Để sống sót, kỹ năng là điều quan trọng, nhưng quan trọng nhất là giải quyết được vấn đề tư tưởng. Phải giữ được lòng tin và tinh thần phấn đấu. Phần đông nạn nhân bị chết vì kinh hoàng và lo sợ dẫn đến điên loạn. Họ chết trước khi nguồn sinh học trong cơ thể họ thật sự cạn kiệt.
Các bạn cần phải tin tưởng rằng: với ý chí và nghị lực, các bạn có thể làm nên những chuyện phi thường.
Cần phải có một ý chí và nghị lực cao để có thể sống còn. Ngay cả những chiến binh được đào tạo bài bản, nhưng khi phải đối mặt với quá nhiều căng thẳng, sẽ tác động đến tâm lý của họ. Và nếu thiếu nghi lực, có thể chuyển đổi từ một người dũng cảm, tự tin, thành một quân nhân do dự, hèn nhát . . . Một người bị lung lạc, sẽ dẫn đến sự mất tinh thần của cả một tập thể. Vì vậy, tất cả chúng ta cần phải hiểu và có thể nhận ra rằng: những căng thẳng thường được đi đôi với sự sống còn. Sự căng thẳng có hai mặt; mặt tích tực và mặt tiêu cực.
Mặt tích cực sẽ đánh thức mọi tiềm năng và ý chí sống còn, giúp người ta phải đứng dậy với một nghị lực phi thường và làm một cái gì đó để giúp mình thoát khỏi hoàn cảnh hiện tại.
Mặt tiêu cực sẽ làm cho con người mất hết nhuệ khí, sức lực, ngồi ủ rũ, buông xuôi cho số phận.
Sợ hãi - Một trong những phản ứng đầu tiên đáng lưu ý là sự sợ hãi. Đây là một phản ứng hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, sợ hãi là kẻ thù của sự sống còn, nó có thể tê liệt trí óc, làm suy giảm khả năng suy nghĩ để có thể sáng suốt chọn lựa các quyết định. Điều này dẫn đến giảm cơ hội cho sự tồn tại.
Trong một nỗ lực để giảm thiểu sự sợ hãi, người ta huấn luyện với các tình huống thực tế trong điều kiện để học viên phải đối mặt với những nỗi ám ảnh về việc lo sợ côn trùng, cô đơn nơi vắng vẽ, hãi hùng trong đêm tối, v.v… đủ để họ vượt qua những sợ hãi, giúp họ có thể thực hiện nhiệm vụ và đáp ứng nhu cầu sống còn của họ.
Lo lắng - Thông thường, sự lo lắng và sợ hãi xuất hiện cùng một lúc. Lo lắng có thể bắt đầu như là một cảm giác bất an trong lòng, rồi càng ngày, sự lo lắng được pha trộn thêm sự sợ hãi làm tê liệt mọi ý chí và sự minh mẫn của đầu óc, làm cho chúng ta khó khăn trong việc thực hiện các quyết định hợp lý.
Sự bình tĩnh - Chúng tôi khuyên các bạn hãy cố bình tĩnh (cho dù rất khó), vì nếu các bạn quá lo lắng và sợ hãi, sẽ dẫn đến những hành động mất kiểm soát và có thể đưa đến những hậu quả thảm khốc, bao gồm cả cái chết. Hãy hít thật sâu và thở ra nhè nhẹ nhiều lần.
Thất vọng và tức giận - Thất vọng và tức giận phát sinh khi các bạn dồn mọi nỗ lực thực hiện những hoạt động để sinh tồn (như việc tạo ra lửa chẳng hạn) nhưng liên tục bị thất bại. Lúc đó, các bạn có cảm giác như cả bầu trời bị sụp đổ. Chán nản và thất vọng, các bạn muốn buông xuôi tất cả.
Các bạn hãy nhớ rằng: mục tiêu của chúng ta là sống sót cho đến khi có thể tiếp cận đến sự hỗ trợ (hay sự hỗ trợ tiếp cận với chúng ta), vì vậy, để đạt được mục tiêu này, các bạn phải hoàn tất một số công việc với các nguồn sinh lực tối thiểu, cho nên các bạn không được thất vọng hay chán nản. Hãy kiên trì thực hiện những kỹ năng mà bạn đã học, đã đọc đâu đó trên sách báo, đã nhìn thấy trên TV . . . và hãy đứng lên. Nếu không, hoang dã sẽ nhấn chìm bạn.
Trầm cảm - Trầm cảm là một cảm giác phổ biến trong các tình huống sống nơi hoang vu, đặc biệt là khi sống một mình.
Quá trầm cảm có thể dẫn đến sự suy sụp tinh thần, nó thường liên kết chặt chẽ với thất vọng và tức giận. Để chống lại trầm cảm, các bạn nên ca hát, tích cực hoạt động, xây dựng những “cơ ngơi” tiện nghi và ấm áp, thu thập nước, thực phẩm, tạo lửa . . . cố gắng để cải thiện cuộc sống. Thành quả của công việc sẽ giúp cho các bạn phấn khởi và lên tinh thần.
Cô đơn và chán nản - Con người là một động vật có tính cộng đồng. Điều này có nghĩa là chúng ta, những con người, thích sống quần tụ. Rất ít người muốn được ở cô đơn một mình. Cho dù họ muốn sống đơn độc, thì cũng đơn độc giữa cộng đồng xã hội.
Đối với một số người, đôi khi sống tách biệt lại là một điều hay. Vì khi đó, óc tưởng tượng và sự sáng tạo trong người của họ trỗi dậy một cách bất ngờ. Họ có thể khám phá một số tài năng, khả năng tiềm ẩn, tưởng như đã bị triệt tiêu do được xã hội cung cấp mọi tiện nghi có sẵn, họ chỉ cần hưởng thụ mà không cần phải sáng tạo gì cả. Nhưng khi ở một mình, họ phải tự xoay xở, vì vậy họ “buộc” phải sáng tạo. Đối với một số người khác thì ngược lại, cô đơn và chán nản có thể là nguồn gốc của trầm cảm. Vì thế, các bạn cần giữ cho đầu óc bận rộn với những tư tưởng sáng tạo, hoạt động hữu ích, những ý nghĩ tích cực . . . Ngoài ra, bạn cần phải phát triển tính tự lập. Bạn phải tin vào khả năng của bạn là “ta có thể sống một mình”.

Sinh tồn nơi hoang dã - Chương 1: Chuẩn bị - Kỹ năng sinh tồn

Ngày đăng tin: 00:44:37 - 13/06/2013 - Số lần xem: 7002
Ngoài những nhà phiêu lưu mạo hiểm, những chiến binh, những người khai phá . . . ít ai trong chúng ta lại nghĩ rằng: sẽ có một ngày nào đó, mình phải đối diện với sự sinh tồn của chính mình chỉ với hai bàn tay và khối óc, trong khi chung quanh là thiên nhiên bao la bí hiểm, bệnh tật, đói khát, chết chóc. . .
Thế mà, có người ngày hôm qua còn đang ở trong biệt thự tiện nghi, xe cộ đưa đón, kẻ hầu người hạ, thì hôm nay: rừng rậm hoang vu, đầm lầy bí hiểm, sa mạc khô cằn, hoang đảo cô đơn. . . Mà nếu không am hiểu về thiên nhiên, không có kỹ năng về sinh tồn, thì họ khó mà tồn tại giữa thiên nhiên khắc nghiệt.
Kỹ năng sinh tồn là một kỹ thuật mà người ta có thể sử dụng để sống sót một thời gian dài trong một tình huống nguy hiểm. Nói chung, các kỹ thuật này là nhằm cung cấp cho chúng ta những kiến thức để có thể tồn tại ở những nơi mà nhu cầu cơ bản cho cuộc sống con người như: lửa, nước, thức ăn, chỗ ở, tiện nghi . . . hoàn toàn thiếu thốn.
Kỹ năng sinh tồn còn có nghĩa là chúng ta tìm hiểu và ứng dụng ý tưởng và kỹ thuật mà con người cổ xưa đã sáng tạo và sử dụng cách đây hàng ngàn năm, nhưng vì không biết bảo tồn và gìn giữ, những kỹ năng này có thể sẽ bị mất đi trong một vài thế hệ. Do đó, các kỹ năng này cũng là một phần của lịch sử. Nhiều người đã sử dụng các kỹ năng này như là những cách để tồn tại trong một thời gian dài ở những nơi hoang dã xa xôi. Một số người khác thì sử dụng những kỹ năng xưa nhưng đã được cập nhật và hiện đại hóa, để tự đánh giá bản thân trước thiên nhiên bằng những cuộc phiêu lưu thám hiểm, leo núi, khám phá thiên nhiên hoang dã, lưu trú ở những nơi chưa có con người . . .
Những kỹ năng sinh tồn mà chúng tôi trình bày trong cuốn sách này cũng có thể được dùng để đối phó với những tình huống khẩn cấp như bão tố, động đất hoặc trong các vùng hoang vu nguy hiểm như sa mạc, núi rừng, băng tuyết, đầm lầy . . . Vì là một loại sách thiên về hành động, nên chúng tôi chú ý nhiều đến những hình ảnh minh họa như là phần thực tập.
(Để có tài liệu gọn nhẹ hơn, xin quý vị tìm đọc cuốn: RÈN LUYỆN KỸ NĂNG SINH TỒN NƠI HOANG DÃ của cùng một tác giả).
Có người vì nhiệm vụ, có người vì sơ ý để thất lạc, có người vì tai nạn, mà cũng có người lập dị muốn sống cuộc sống hoang sơ, từ chối tiện nghi của nền văn minh hiện đại... Tất cả họ đều phải đối diện với một thiên nhiên khốc liệt, mà phần đông trong số họ thường phải bó tay (dù đôi khi họ được trang bị khá đầy đủ) chỉ vì họ chưa được học tập và huấn luyện chu đáo. Có một số ít người do may mắn, nhưng cũng không ít người do khả năng, sức lực, ý chí, sự hiểu biết về mưu sinh thoát hiểm... mà đã sống sót sau những tai nạn. Báo chí và các phương tiện truyền thông đã nói rất nhiều về những trường hợp điển hình đó.
Chúng tôi xin trích một đoạn trong tạp chí THẾ GIỚI MỚI về cuộc hội thảo “VĂN HÓA NGOÀI TRỜI” được tổ chức tại Nhật Bản:
“Chúng ta lo đuổi theo văn minh vật chất, lo chú ý đến kinh tế mà coi nhẹ giáo dục con người, các nhà trường hiện nay nặng về phát triển trí tuệ chứ không phát triển đức tính. Với lớp trẻ, mọi thứ đều có những phát minh khoa học cung cấp cho: ăn uống, nhà ở, tiêu dùng, sinh hoạt... tất cả đều sẵn sàng đến mức con người không phải làm gì và không biết làm gì nữa. Ở Nhật Bản đã tổ chức một cuộc thí nghiệm: Tập trung một số thanh thiếu niên, cho sống với nhau trên một hòn đảo, tự túc lấy một vài tuần... Người ta thấy rằng: Các em không biết nấu cơm, không dựng được nhà ở, không thể trèo núi, băng suối...” (TGM số 221 – 1997)
Như vậy, cho dù được trang bị đầy đủ mà không được học tập huấn luyện chu đáo, thì chúng ta cũng dễ bị lúng túng và thụ động trước thiên nhiên. Chúng ta nên nhớ rằng:Thiên nhiên rất tàn nhẫn nhưng cũng rất hào phóng. Lấy đi tất cả nhưng cũng cho lại tất cả. Chỉ có điều: Chúng ta phải biết cách nhận.
Một trong những khái niệm sinh tồn được lưu hành rộng rãi với 3 nguyên tắc:
  1. Con người không thể sống sót nhiều hơn ba giờ khi tiếp xúc với nhiệt độ cực thấp.
  2. Con người không thể sống sót nhiều hơn ba ngày mà không có nước.
  3. Con người không thể sống sót nhiều hơn ba tuần mà không có thức ăn.
Kỹ năng sinh tồn là một kỹ năng dùng để đối phó với 3 nguyên tắc trên. Tuy nhiên chúng tôi hy vọng là các bạn sẽ không bao giờ gặp phải hoàn cảnh “buộc” phải dùng đến, mà chỉ sử dụng trong những tình huống đã được chuẩn bị sẵn (sắp sẵn). Nếu không, chắc chắn các bạn khó mà tồn tại nơi hoang dã trong một thời gian dài.
Trong tập sách này, chúng tôi sẽ cùng các bạn tìm hiểu và thực hành những điều cần phải biết, những việc cần phải làm, để khi cần, chúng ta có thể SINH TỒN NƠI HOANG DÃ mà đôi khi chỉ với một con dao hay một cái rìu trong tay. Các bạn đừng nghĩ rằng: việc đó quá xa vời, ngoài tầm tay của các bạn. Không đâu! Chỉ cần sau khi đọc cuốn sách nầy, các bạn hãy tìm cách thực tập và cộng với một quyết tâm cao, mọi việc sẽ trở nên dễ dàng, và biết đâu, sẽ có lúc bạn tự hào về những khả năng và sự hiểu biết của mình.




Sinh tồn nơi hoang dã - Chương 1: Chuẩn bị - Di hành dã ngoại

Ngày đăng tin: 05:42:51 - 17/06/2013 - Số lần xem: 6977
Để rèn luyện sức khỏe, kỹ năng, làm quen với thiên nhiên, làm quen với những cuộc đi bộ đường dài, làm quen với những sinh hoạt ngoài trời, đối phó với những tình huống phát sinh, khám phá những điều mới lạ . . . trước khi đối đầu với thiên nhiên hoang dã, các bạn nên tổ chức những cuộc DI HÀNH DÃ NGOẠI. Đây là cách rèn luyện thú vị và hiệu quả nhất.


Biết bao điều kỳ thú đang chờ đón các bạn trên đường khám phá. Các bạn háo hức không biết có gì ở bên kia đồi hay đàng sau một khúc quanh. Các bạn thoải mái nói cười ca hát, các bạn thoát khỏi những âm thanh ồn ào của phố thị, của TV, của các dàn nhạc, quảng cáo. . . Và dĩ nhiên, đi bộ đường xa không phải là chiếc bánh ngọt ngào, dễ ăn. Thời tiết không phải lúc nào cũng thuận lợi; mưa, gió, nóng, lạnh . . . sẵn sàng thách thức bạn. Đồi cao, dốc đứng, đá cứng, đường trơn, lầy lội, cầu treo, cheo leo vách núi . . . đủ để cho các bạn chùn bước, làm xương cốt các bạn rã rời. Nhưng vượt qua gian khó, khắc phục mọi trở ngại, cũng là một trong những mục đích của cuộc dã ngoại (đây là một trong những cách rèn luyện của phong trào Hướng Đạo). Nó sẽ làm cho cơ thể các bạn thêm cường tráng, tinh thần thêm kiên định, nghị lực thêm mạnh mẽ, kiến thức bạn thêm phong phú và tâm hồn của bạn thì đầy hứng thú sảng khoái. . .
Thiết lập chương trình
Lập một chương trình đầy đủ sẽ giúp các bạn tổ chức một cuộc dã ngoại thành công và bổ ích. Dự kiến trước những khó khăn trở ngại mà các bạn phải đương đầu. Chương trình cũng phải được thông báo một cách chính xác với gia đình và những người có trách nhiệm. Cho họ biết ngày giờ các bạn lên đường và địa điểm hay khu vực mà bạn sẽ đến. Ngày giờ mà các bạn sẽ trở về. Nếu đến ngày mà các bạn không về, người ta sẽ biết và tổ chức tìm kiếm. Tốt nhất là để lại cho họ một bản photo toàn bộ kế hoạch của các bạn.
Để thiết lập bất cứ chương trình hay kế hoạch gì, các bạn hãy ghi lên giấy 5 chữ W và 1 chữ H(theo tiếng Anh) và lần lượt giải quyết từng chữ một
WHERE = Ở đâu?
Các bạn sẽ đi từ đâu đến đâu? Nếu sẽ đi trở về bằng một con đường khác, thì cũng phải ghi vào trong chương trình. Ghi trên bản đồ lộ trình của các bạn và photo một bản để lại cho gia đình hay người có thẩm quyền.
WHEN = Bao giờ?
Bao giờ các bạn đi và bao giờ thì các bạn về? Gia đình và người có thẩm quyền cần phải biết thật rõ chương trình và lộ trình của các bạn. Nếu các bạn không về đúng giờ theo chương trình như các bạn đã dự kiến, họ sẽ cho rằng các bạn đang gặp trở ngại hay nguy hiểm, họ sẽ tiến hành tìm kiếm và nếu cần thì giúp đỡ các bạn.
WHO = Ai?
Ai sẽ cùng đi với các bạn? Lập danh sách toàn bộ nhóm dã ngoại của các bạn. Nếu các bạn cần đi xe đến điểm khởi hành thì cũng phải ghi tên người tài xế và số xe sẽ đưa các bạn đi, để khi cần, người ta sẽ lần ra dễ dàng.
WHY = Tại sao?
Tại sao các bạn đi dã ngoại? Mục đích của chuyến đi? Hãy ghi vào chương trình mục đích của chuyến đi. Có mục đích, thì chuyến di hành của các bạn sẽ hào hứng và bổ ích.
WHAT = Cái gì?
Các bạn sẽ mang theo cái gì? Các bạn sẽ ăn uống ra sao? Mang gì theo để ăn và uống? (thường thì khi “di hành dã ngoại” người ta ăn thức ăn chế biến sẵn) Và thêm một chữ H nữa vào chương trình.
HOW = Làm thế nào? Bao nhiêu?
  • Làm thế nào để thực hiện kế hoạch? Phương tiện di chuyển? Kinh phí tổ chức? Có thể đi được bao xa? Khoảng cách có thể vượt qua trong một ngày?...
  • Làm thế nào để không xâm hại đến thiên nhiên và môi trường sinh thái?
ĐÔI GIÀY
Đôi chân của bạn đưa các bạn đi lại trên mọi nẻo đường, vượt qua mọi gian lao trở ngại. Nếu đôi chân bạn bị một sự cố nhỏ như phồng dộp, bong gân . . . thì việc đi lại của các bạn sẽ là một cực hình (đó là chưa nói đến sai khớp hay gãy xương). Cho nên các bạn phải chăm sóc cho đôi chân của mình bằng cách sắm một đôi giày vừa vặn và phù hợp.
Hầu như tất cả mọi đôi giày đều có thể sử dụng để đi trại, đi bộ những đoạn ngắn. Nhưng để đi bộ đường dài với ba-lô trên lưng, hay một cuộc hành trình trên địa thế hiểm trở, các bạn cần phải có một đôi giày phù hợp. Trước hết nó phải che chở bàn chân và mắt cá của bạn. Đế giày to và dày bảo vệ cho chân của bạn khỏi bị đá nhọn và rễ cây. Nó có những khe nhỏ có độ bám dính, giúp cho các bạn không bị trượt.
Những đôi giày phù hợp cho các chuyến đi bộ dã ngoại là những đôi giày làm bằng nylon hay vật liệu nhẹ, giống như những đôi giày chạy thể thao. Một số được thiết kế giúp chân của các bạn khô ráo ngay cả khi đi dưới trời mưa. Đó là những điều các bạn cần phải lưu ý, nhất là đối với những người thường xuyên đi bộ dã ngoại. Giày da thì bền hơn giày làm bằng vải, dày và cứng hơn, nên bảo vệ chân và mắt cá của bạn tốt hơn. Một đôi giày da tốt còn giúp các bạn di chuyển dễ dàng trên những địa thế gồ ghề. Giày da thì nặng hơn giày nylon, tuy nhiên các bạn đừng mua loại quá nặng, cũng không cần mua loại chuyên dụng cho leo núi. Giày dành cho đi bộ dã ngoại không nặng hơn 3 đến 4 pound (1,3kg – 1,8kg) một đôi.
Các bạn cần phải đi thử đôi giày mới và vớ mà các bạn sẽ dùng trong chuyến đi bộ dã ngoại sắp tới, cần phải thật vừa vặn và thoải mái dễ chịu. Khi các bạn bước đi, đế giày không bị cong gãy, gót chân không bị trượt, ngón chân thoải mái. Giày mới có thể còn hơi cứng, các bạn nên mang đi chung quanh nhà một vài ngày cho đến khi chân của các bạn đã quen với nó.
Theo kinh nghiệm của chúng tôi, loại giày đi rừng của quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam là tốt nhất. Vừa có da để bảo vệ bàn chân vừa có vải (nylon) để che chở cổ chân. Rất bền.
Bảo quản giày
Cả hai loại giày; giày da và giày nylon đều có thể bền chắc hơn nếu các bạn biết bảo quản đúng cách. Khi bị ẩm ướt, các bạn phải phơi nắng cho khô. Nhưng nóng quá sẽ làm cho nylon bị chảy và làm cho da bị khô quắt lại, vì thế không nên để gần lò lửa hay vật toả nhiệt.
Sau mỗi lần đi về, các bạn dùng dao bỏ túi hay que cạy bùn đất trong giày ra rồi chà rửa sạch sẽ trước khi phơi khô. Với giày da thì các bạn chà dầu hoặc sáp lên da, giúp cho da mềm mại và để da không thấm nước.
Vớ (bít tất)
Vớ dã ngoại phải là loại hấp thụ được ẩm ướt và mồ hôi, giữ chân của các bạn luôn khô ráo. Vớ được làm từ len tự nhiên, len tổng hợp hay polypropylene, tạo thành một lớp đệm lót cho bàn chân của các bạn khi các bạn bước đi. Muốn cho thoải mái hơn, đôi khi người ta mang thêm một lớp vớ mỏng bằng cotton hay len bên ngoài lớp vớ dã ngoại nói trên, để ngăn ngừa sự cọ sát khi đi nhiều làm da của các bạn có thể bị phồng dộp. Các bạn nên mang theo một vài đôi vớ dự phòng. Vào cuối ngày, khi đôi chân của các bạn đã mệt mỏi, hãy thay một đôi vớ khô ráo và sạch sẽ, nó làm cho bàn chân không bị hôi và các bạn sẽ cảm thấy thoải mái hơn.
QUẦN ÁO
Tuỳ theo thời tiết, tuỳ theo mục đích, tuỳ theo khu vực mà các bạn sắp đến để mang theo áo quần.
Y phục dã ngoại không phải chỉ làm ấm cơ thể của các bạn mà còn che chở bạn trước nắng và gió, ngăn chặn các vết chích của côn trùng và những vết cào sướt của gai rừng.


Mặc nhiều lớp áo! Đó là bí quyết khi các bạn di hành ở những vùng lạnh, vì các bạn có thể dễ dàng điều chỉnh khi thời tiết thay đổi hay khi cơ thể của các bạn nóng lên bằng cách cởi bớt áo ra. Dĩ nhiên các bạn phải mang theo áo lạnh.
Việt Nam là vùng nhiệt đới, khí hậu thường nóng bức, nếu di hành ở vùng nông thôn, đồng trống, thảo nguyên, ven biển . . . các bạn nên mặc quần sọt và áo thun ngắn tay cho thoải mái, nên mang theo ít nhất 2 áo để mặc khi di hành. Lúc nào áo đã bị đẫm mồ hôi thì dừng lại trong chốc lát để thay áo khô. Chiếc áo ướt thay ra, các bạn đừng nhét vào ba-lô (vì sẽ nhanh chóng bị bốc mùi) mà nên phủ lên trên ba-lô. Sau một thời gian ngắn di chuyển, chiếc áo đó sẽ khô, sẵn sàng để cho các bạn thay đổi khi chiếc áo bạn đang mặc bị đẫm mồ hôi. Nếu các bạn di hành băng qua vùng rừng rậm thì nên mặc quần dày và áo dài tay để không bị cỏ ngứa, gai cào sướt, côn trùng chích đốt.
Dù trời nắng hay mưa, các bạn đừng bao giờ quên mang theo một cái poncho (áo mưa trùm đầu), loại lớn để có thể phủ luôn ba-lô của bạn khi di hành dưới mưa. Ngoài việc làm áo đi mưa, poncho còn rất nhiều công dụng khác như: có thể căng làm lều trú ẩn, lót làm nệm chống ẩm, cột lại làm võng để nằm, gói vật dụng lại làm bè vượt sông . . . Poncho được xếp gọn và luôn luôn xếp bên ngoài ba-lô để khi cần là các bạn lấy được ngay.

Sinh tồn nơi hoang dã - Chương 1: Chuẩn bị - Rèn luyện sức khỏe

Ngày đăng tin: 03:37:30 - 15/06/2013 - Số lần xem: 7087
Không một nhà thám hiểm, khai phá hay một chiến binh nào mà có thể hoàn thành công việc của mình với một sức khỏe èo uột. Vì nơi hoang dã là một môi trường đào thải rất khắc nghiệt, đầy dẫy lam sơn chướng khí, rừng thiêng nước độc, sông sâu vực thẳm, cây độc thú dữ, thực phẩm thiếu thốn, thuốc men hiếm hoi, tiện nghi nghèo nàn, hoang vu vắng vẻ . . .
Các bạn còn phải tiêu hao rất nhiều năng lượng do mang trên vai hành trang nặng nề hay phải sử dụng đôi chân để vượt những chặng đường dài mà không dễ đi chút nào: phải leo núi, băng sông, vượt lầy, cắt rừng . . . Một người có thể lực trung bình thì cũng khó mà đảm đương nổi.
Rèn luyện sức chịu đựng của tim mạch
Sức chịu đựng của cơ thể dựa vào khả năng của tim mạch để có thể thực hiện bất cứ hoạt động lặp đi lặp lại nào trong một thời gian dài, nhất là khi cần phải sử dụng các nhóm cơ bắp lớn ngoài tim và phổi. Ví dụ: chạy bộ, đạp xe, bơi lội. . . Có nhiều sự lựa chọn để các bạn rèn luyện thích hợp và hiệu quả, các bạn nên chọn loại hình nào dễ hơn để lập một chương trình rèn luyện thường xuyên mà bạn có thể gắn bó suốt tuần, cho dù nắng hay mưa.
Khi bắt đầu rèn luyện tim mạch, cố gắng từ từ xây dựng một nền tảng vững chắc sự chịu đựng bằng cách tăng dần dần độ dài của những buổi tập cho đến khi bạn có thể duy trì hoạt động trong 45 phút hoặc lâu hơn.
Khi đã tiến bộ trong việc tập luyện, các bạn tăng thêm khoảng từ 2 đến 3 kg vào ba lô mỗi tuần tiếp theo cho đến khi bạn có thể mang được khối lượng bằng 1/3 trọng lượng của bạn. Dành riêng tối thiểu bốn đến sáu tháng cho quá trình rèn luyện chắc chắn trước khi bắt tay vào bất cứ cuộc hành trình nguy hiểm nào.
Tập Aerobic
Tập Aerobic là hoạt động tim mạch đòi hỏi nhiều khí oxy; nó được thực hiện tại một cấp độ phản ứng sinh lý dưới mức tối đa, hoặc từ 60 tới 85% nhịp tim tối đa của bạn. Khi chọn một hoạt động rèn luyện thích hợp, hãy cố gắng sắp đặt nó càng gần càng tốt tới hoạt động thực tế mà bạn dự định thực hiện.
Những hoạt động ngoài trời:
Đi bộ với một ba lô trên những đường mòn, leo lên đồi hoặc leo bậc thang, chạy bộ không có ba lô . . . là những hoạt động giúp rèn luyện tim mạch tuyệt vời cho những người leo núi, những nhà thám hiểm. . .
Những hoạt động trong nhà:
Duy trì các hoạt động Aerobic thích hợp khi thời tiết xấu, sử dụng máy chạy bộ, máy đi bộ, xe đạp thể dục, máy tập chèo thuyền, và lớp aeorbic hoặc lớp khiêu vũ thể thao.
Bài tập hô hấp
Bài tập hô hấp, điều hòa hơi thở là sự rèn luyện tim mạch tốt nhất để cho các bạn đạt trình độ cao hơn trong các lĩnh vực tập luyện khác của bạn. Trong việc rèn luyện hô hấp, cơ thể sẽ làm quen với sự thiếu hụt khí oxy, sử dụng lượng oxy nhiều hơn bình thường. Hầu hết con người chỉ có thể chịu đựng làm việc trong môi trường thiếu oxy trong một thời gian ngắn, có thể là một phút hoặc ngắn hơn.
Sức mạnh cơ bắp
Điều kiện thể chất quan trọng thứ hai là việc xây dựng sức mạnh cơ bắp. Sức mạnh cần thiết gần như cho toàn bộ công việc ngoài trời. Tập luyện trực tiếp chuẩn bị cho bạn để sử dụng sức mạnh vào môi trường thiên nhiên như di chuyển trên mọi địa hình khác nhau, hoặc vượt qua các chướng ngại thử thách như triền núi, cầu dây . . .những nơi có thể làm cho các bạn rơi vào tình trạng mất cân bằng.
  • Thay vì lái xe tới cửa hiệu, hãy đi bộ, mang theo một cái ba lô và chất đầy hàng tạp hóa vào đó khi đi về.
  • Dùng một túi đầy đồ để luyện tập ở nhà như ngồi xổm, xô vai, nâng bắp chân, nhún vai, nhấc vật nặng, và bước lên cầu thang.
  • Đặt một cây xà đơn ngay cửa ra vào và thực hiện một vài lần hít xà khi bạn đi ngang nó. Tập treo người trên xà để tăng sức nắm chặt, hoặc tập nhảy cao cho tới khi vượt khỏi cằm của bạn và sau đó tập chậm rãi hạ thân xuống sàn một vài lần . . . tập hít đất để luyện sức mạnh cơ lưng, cẳng tay, ngón tay, và bắp tay.
  • Nếu gần đó có một sân chơi trẻ em, hãy thử di chuyển trên dàn giáo thể dục bằng tay để tăng sức mạnh nắm chặt, đeo, bám. . .
Rèn luyện sự dẻo dai
Ngay sau bất cứ chuyến leo núi hoặc cuộc đi bộ đường dài căng thẳng nào, bạn hãy dành vài phút để duỗi các cơ trước khi cuộn mình vào túi ngủ hoặc rút vào xe và lái về nhà. Duỗi cơ có thể giúp bạn phòng ngừa hoặc giảm bớt việc đau nhức cơ những ngày sau. Ở nhà, hãy thử tập võ, yoga, hoặc lớp khiêu vũ để tăng sự thăng bằng và sự mềm dẻo để chuẩn bị những đối đầu với những thử thách trong thiên nhiên.
Ghi chép sự tiến bộ
Các bạn nên làm một quyển nhật ký, trong đó ghi chép các phản ứng của bạn với những chuyến leo núi mạo hiểm, những tiến bộ trong những bài tập tim mạch, những khó khăn trong rèn luyện sức khoẻ và sự co giãn, như thế các bạn có thể rút ra những bài học và kinh nghiệm tốt nhất cho bản thân trong những khoá huấn luyện, nghỉ ngơi và phục hồi.
Sự nghỉ ngơi và phục hồi
Các bạn càng thực hiện nhiều hoạt động bao nhiêu, thì việc nghỉ ngơi thích hợp càng quan trọng. Bao gồm các ngày nghỉ không vận động và đánh một giấc ngon lành. Trước những chuyến luyện tập tích cực ở vùng núi, cho phép cơ thể bạn có một chút thời gian để phục hồi và giúp ngăn ngừa tổn thương do quá lạm dụng cơ bắp. Khi lập được chương trình rèn luyện thể lực, hãy đảm bảo sao cho các bài tập về sức bền hay sức mạnh phải cách nhau ít nhất 48 giờ, nhờ thế cơ bắp, gân và dây chằng có thể phục hồi trước khi chúng hoạt động căng thẳng trở lại.
Ngoài sức khỏe ra, các bạn cũng cần phải có một tinh thần kiên định vững vàng, đam mê khám phá, yêu mến thiên nhiên, không ngại gian khổ . . . Biết bao nhiêu người đã bỏ cuộc chỉ vì thiếu tính kiên nhẫn, lòng đam mê và không vượt qua được những gian khó, cho dù họ có sức khỏe rất tốt. Các bạn hãy nhớ rằng, thực tế không đẹp như một bức tranh phong cảnh hay như một bài thơ trữ tình đâu.

Sinh tồn nơi hoang dã - Chương 1: Chuẩn bị - Kiến thức về thiên nhiên

Ngày đăng tin: 02:26:31 - 16/06/2013 - Số lần xem: 7030
Là một vấn đề rất quan trọng đối với những người chuẩn bị tiến hành các cuộc phiêu lưu mạo hiểm. Nếu không am hiểu về thiên nhiên, các bạn sẽ gặp vô vàn khó khăn trong việc sinh tồn nơi hoang dã.
Về lý thuyết: Các bạn nên đọc và nghiên cứu thật nhiều qua sách báo, phim ảnh... để tích lũy kiến thức về môi trường sinh thái, về động thực vật, về thời tiết, khí tượng, thiên văn, thủy triều. . .
Về thực hành: Các bạn nên tham gia nhiều cuộc khảo sát, thám du, chinh phục chướng ngại, cắm trại. . . để cho quen việc tiếp xúc với thiên nhiên càng nhiều càng tốt.
Nếu không có kiến thức về thiên nhiên, các bạn có thể hoảng loạn trước những con vật xù xì gớm ghiếc nhưng vô hại và mất cảnh giác trước những con côn trùng nhỏ bé hoặc những con vật có màu sắc sặc sỡ đáng yêu nhưng lại rất nguy hiểm.
Các bạn cũng cần phải biết phân biệt được những cây, hoa, lá, rễ, củ... có thể làm thực phẩm hay thuốc chữa bệnh hoặc mang nhiều độc tố chết người. Biết tiên đoán thời tiết để khỏi bị động trước mọi hiện tượng của thiên nhiên.
Tóm lại: Có kiến thức rộng về thiên nhiên bạn mới mong có thể tồn tại giữa thiên nhiên hoang dã. Nếu không, thiên nhiên sẽ nhấn chìm bạn.
RÈN LUYỆN KỸ NĂNG
Để có thể tồn tại ở một nơi hoang vu khắc nghiệt, các bạn phải cần đến nhiều kỹ năng như: để kiến tạo một nơi trú ẩn, tìm ra thức ăn, tạo ra lửa, di chuyển, leo núi . . . mà không cần hoặc không có sự trợ giúp của các thiết bị hỗ trợ cơ bản. . . Một số người được đào tạo ít hoặc không có đào tạo thì khó mà chủ động được trong những trường hợp như thế này. Một số người khác được đào tạo bài bản, nhưng do quá hoang mang lo sợ, không biết cách ứng dụng các kỹ năng cũng như kiến thức của mình, đành bó tay chờ chết. Chìa khóa quan trọng trong bất cứ tình huống nào là luôn sống với tinh thần và thái độ tích cực, lạc quan. Những kỹ năng và kiến thức quan trọng mà các bạn cần phải học tập và thực hành là:
  • Kiến thức về thiên nhiên, khí hậu, thời tiết, môi trường, động thực vật . .
  • Các phương pháp tìm phương hướng.
  • Đọc và sử dụng bản đồ.
  • Kỹ thuật di chuyển, leo núi, vượt chướng ngại.
  • Kỹ thuật lều trại và các cách làm chòi trú ẩn bằng vật liệu thiên nhiên.
  • Thủ công, nghề rừng.
  • Kỹ thuật săn bắn, đánh bắt.
  • Biết bảo vệ sức khỏe và phòng chống các bệnh thông thường.
  • Cứu thương và cấp cứu
  • Phương pháp tạo ra lửa
  • Cách tìm nước
  • Tìm thực phẩm
  • Cách tạo vật dụng từ nguyên liệu thiên nhiên
  • Dây và nút dây
  • Chế tạo thuyền bè, công cụ, vũ khí . . .
  • . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

Sinh tồn nơi hoang dã - Chương 1: Chuẩn bị - Di hành với ba lô

Ngày đăng tin: 08:21:22 - 19/06/2013 - Số lần xem: 7208
Hình thức hoạt động này còn khá mới mẻ với thanh thiếu niên Việt Nam, ngay cả ở phong trào Hướng Đạo Việt Nam. Nhưng ở nước ngoài đã có một truyền thống lâu năm. Ngày nay du lịch với ba-lô trên vai là biến thể của nó, và họ xem đây là cách du lịch rẻ tiền, đem lại nhiều thú vị và bổ ích nhất.
Di hành với ba-lô thì gần giống với “trại bay”. Nhưng “trại bay” thì chúng ta có thể sử dụng đủ mọi phương tiện để đi đến những điểm đã định sẵn. Còn di hành với ba-lô thì các bạn chỉ có đi bộ, và đi đến đâu thì nghỉ đến đó, như một chuyến thám du, nhưng mục đích thì nhẹ nhàng và thoải mái hơn. Chủ yếu là rèn luyện tinh thần và thể chất, quan sát đời sống thiên nhiên, xây dựng tinh thần đồng đội. . . Di hành với ba-lô thường chỉ dành cho ngành Kha (Thanh) và Tráng trong phong trào Hướng Đạo.
BA-LÔ
Ba-lô di hành khác với ba-lô dã ngoại hay cắm trại qua đêm, vì chúng ta đi xa hơn và nhiều ngày hơn, vì vậy phải to hơn để có thể mang theo nhiều vật dụng hơn. Cho nên có thể nói cái ba-lô trên lưng của các bạn là một căn nhà di động. Tất cả những vật dụng cần thiết và các tiện nghi của bạn đều nằm trong đó. Vì vậy, các bạn phải biết cách sắp xếp làm sao cho thật gọn gàng và tiện lợi; khi di chuyển thì thăng bằng và thoải mái; khi cần lấy vật gì thì biết nó đang nằm ở đâu mà không cần phải xáo tung cả ba-lô.
VẬT DỤNG MANG THEO
Vật dụng di hành dài ngày gần giống như vật dụng cắm trại ở lại đêm. Một người lữ hành giàu kinh nghiệm, bao giờ cũng mang theo mình những vật dụng cần thiết, gọn nhẹ, đa năng. . . Dưới đây là những vật dụng gợi ý, tuỳ theo nhu cầu, mục đích và thời gian , chúng ta có thể thêm vào hay bớt ra.
Vật dụng cá nhân
  • Gậy lữ hành
  • Y PHỤC: (tuỳ theo mùa và thời gian ở lại) đồng phục, thường phục, đồ ngủ, đồ tắm, áo mưa , giày ,dép, . . .
  • VỆ SINH: kem, bàn chải đánh răng, xà phòng, khăn , gương, lược, giấy vệ sinh, . . .
  • ĂN UỐNG: chén, đũa, muỗng, ly, dao đa năng, bình nước, tăm. . . .
  • HỌC TẬP: viết, sổ tay, dây, còi, . . .
  • SINH HOẠT: đèn pin (pin và bóng dự phòng), đèn cầy, nhang muỗi, thuốc muỗi, quẹt ga, kim chỉ, tiền túi,. . .
  • NGỦ, NGHỈ: mùng, mền, võng, . . .
Dụng cụ tập thể (Đội, Toán)
  • Túi cứu thương
  • Lều (đầy đủ cây – gậy - dùi cui)
  • bạt lót lều . . .
  • Địa bàn, bản đồ, đèn bão - đèn cầy - đuốc . . .
  • Máy chụp hình – phim
  • Thùng hay xô chứa nước, can xách nước, gàu múc nước…
  • Nồi, xoong, chảo, ấm nấu nước, dao. . .
  • Tô dĩa lớn - vá(môi) - muỗng đũa lớn - xà phòng rửa chén…
  • Dao, rìu, rựa , cưa ,cuốc, xẻng..
  • Thực phẩm- gia vị. . .
  • Vật dụng sưu tập tiêu bản (nếu cần)
Sắp xếp ba-lô
Có nhiều loại ba-lô khác nhau (Ba-lô hiện đại có khung kim loại làm giá đỡ và có nhiều tầng), cho nên cách sắp xếp cũng hơi khác nhau. Nguyên tắc chung là đồ vật nào thường sử dụng thì để ra ngoài hay chỗ dễ lấy. Thí dụ nếu di hành vào mùa mưa, thì áo mưa lúc nào cũng phải để ở trên ba-lô, để khi đổ mưa thình lình, các bạn chỉ cần với tay là lấy được ngay. Còn túi cứu thương thì lúc nào cũng phải để nơi dễ lấy nhất. Quan trọng nhất là tập thành thói quen, lúc nào cũng đều sắp xếp thứ tự giống nhau để cho dễ nhớ. Thí dụ: Chỗ nào để hộp quẹt thì lần nào cũng để ngay chỗ đó. Các thứ khác cũng vậy, không nên thay đổi vị trí.


Chú ý:
  • Sổ tay, tài liệu, bản đồ . . . bỏ vào một bao nylon cột lại để khỏi ướt. Y phục và đồ tắm, đồ lót, mỗi loại cũng cho vào một bao nylon riêng.
  • Bình đựng nước, rìu, dao rừng . . . nên đeo bên hông bằng dây nịt to bản.
  • Tận dụng túi áo, túi quần để đựng các vật gọn nhẹ: địa bàn, quẹt ga, dao đa năng, còi, băng cá nhân . . .
  • Các vật dụng chung của đội thì chia nhau ra mỗi người mang một ít. Có thể treo vào ba-lô hoặc xách trên tay.
Việc sắp xếp vật dụng vào ba-lô cũng ảnh hưởng rất lớn đối với cơ thể khi di hành đường dài. Sắp xếp những vật nặng dưới đáy balô, y phục và vật dụng xếp theo khung của ba-lô, giúp cho ba-lô ôm sát vào thân người, như thế thì sức nặng của ba-lô sẽ tỳ vào hông và thắt lưng, hai vai mang toàn bộ sức nặng của ba-lô.
Nếu độn vật dụng làm ba-lô căng tròn, vật nặng xếp lên trên, ba-lô sẽ bật ra sau và sức sức nặng sẽ dồn vào một điểm tiếp xúc làm cho lưng của chúng ta đau đớn, không thể nào đi xa được.
Trọng lượng ba-lô
Sức nặng của ba-lô tuỳ thuộc vào thời hạn mà các bạn đã lên chương trình. Dĩ nhiên khi đi xa và dài ngày thì phải mang nhiều thức ăn, nhiều áo quần, nhiều vật dụng hơn, và cũng tuỳ thuộc vào nhu cầu cá nhân của các bạn. Di hành với toán, đội thì chia nhau mang những vật dụng chung như lều bạt, thực phẩm, nồi xoong, và các vật dụng khác. Các bạn không thể nào mang một ba-lô có trọng lượng nặng hơn 1/5 trọng lượng cơ thể của các bạn để đi đường xa được, vì thế, các bạn phải biết cách tuyển chọn những vật dụng tối cần thiết và đa năng để mang theo.
Cách đưa ba-lô lên vai
Khi các bạn muốn đưa một ba-lô khá nặng lên vai, động tác đầu tiên của các bạn là nắm lấy hai quai (hay khung sườn, nếu là ba-lô hiện đại) rùn người xuống nhấc lên để trên đùi, tạm nghỉ, lấy đà hích nhẹ ba-lô lên lưng, luồn hai tay vào quai, khom người xóc nhẹ một vài cái để cho ba-lô nằm ở vị trí thoải mái nhất.
Tạm nghỉ
Trong khi di hành với ba-lô nặng trên lưng, khi tạm nghỉ một vài phút, các bạn không nên ngồi xuống để nghỉ, vì khi đứng lên, các bạn lại phải dùng hết sức để đứng dậy (một cách rất khó khăn). Hoặc phải cởi ba-lô để đứng dậy, rồi lại dùng sức để mang ba-lô vào rất mất sức. Các bạn chỉ cần đứng dựa ba-lô vào một thân cây hay một tảng đá. Nếu có gậy, bạn khom người tì vào gậy, nếu không, bạn khom người, hai cánh tay duỗi thẳng chống xuống đầu gối.


TRÊN ĐƯỜNG ĐI
Di hành với một ba-lô trên lưng khác với di hành không ba-lô. Ba-lô trên vai làm cho các bạn mất thăng bằng. Sức nặng của ba-lô ngày càng đè nặng lên đôi chân của các bạn, nhất là khi các bạn leo dốc. Vì vậy, ngay từ lúc đầu, khi mang ba-lô, các bạn phải làm sao để cảm thấy thật thoải mái cho đến khi cơ thể của các bạn quen dần với ba-lô. Khi nào cảm thấy mệt, các bạn cần phải nghỉ ngơi.
Qua một hành trình dài, đai ba-lô và đai bụng làm cho vai và hông của các bạn ê ẩm, nhất là khi ba-lô các bạn không có một miếng đệm lưng. Thỉnh thoảng, các bạn nên xóc ba-lô lên, đứng khom người, hai cánh tay để thẳng chống xuống đầu gối, chịu toàn bộ sức nặng của ba-lô nằm trên lưng, để cho hai vai và hông được thư giãn. Các bạn thường có thói quen dùng hai ngón tay cái luồn xuống dưới đai ba-lô để đỡ cho đôi vai, nhưng đó là điều không nên làm. Vì nếu các bạn bị vấp té, thì sẽ không còn tay để nhanh chóng chống đỡ hay chụp vào một thân cây để giữ lại. Và như thế các bạn sẽ bị té nặng.
Các bạn phải biết rằng, khi mới mang ba-lô lên vai, chúng ta cứ tưởng là vừa sức, nhưng chỉ cần sau một giờ đi bộ, nhất là khi phải leo dốc, các bạn sẽ thấy chiếc ba-lô ngày càng nặng hơn. Nếu không biết điều chỉnh những bước đi cho hợp lý, sẽ làm cho mọi người trong toán của các bạn có một chuyến đi mệt mỏi, rã rời.
Hàng ngày, lúc bắt đầu, các bạn nên đi chầm chậm, cho đến khi cơ thể ấm lên và quen với ba-lô trên vai. Thỉnh thoảng nên tạm nghỉ và ăn nhấm nháp một ít thức ăn chế biến sẵn để nạp năng lượng, nhưng đừng nghỉ quá 5 -10 phút, vì nghỉ lâu các bạn sẽ bị giãn cơ, gây ra đau nhức. Nhưng cũng không nên cố gắng đi cho đến khi đuối sức, vì các bạn cần bảo toàn năng lượng để có thể vượt qua những địa thế khó khăn bất ngờ.
Tài liệu hướng dẫn
Ở Việt Nam, rất hiếm tài liệu hướng dẫn về kỹ năng sinh tồn. Trước đây, chúng tôi đã viết cuốn SINH TỒN NƠI HOANG DÃ và một số cuốn như QUAN SÁT VÀ NHẬN DẠNG DẤU VẾT ĐỘNG VẬT, THIÊN NHIÊN THÂN THIỆN, THIÊN NHIÊN NGUY HIỂM, SINH TỒN TRÊN BIỂN, SINH TỒN TRONG RỪNG HOANG. . . khá đầy đủ, các bạn có thể tìm mua ở các nhà sách.
Nếu có trình độ ngoại ngữ, các bạn có thể tìm đọc các cuốn SAS Survival handbook, SAS Survival guide, U.S. Army Survival Manual (FM 21-76), U.S Air Force Survival Manual (AF 64-4), Hike Survivor, Summer Survival, Winter Survival, Wilderness Survival, Manuel De Survie, Le Guide De Survie De L'armée . . .

Sinh tồn nơi hoang dã - Chương 1: Chuẩn bị - Trang bị khi di hành

Ngày đăng tin: 03:54:23 - 26/06/2013 - Số lần xem: 7699
Trang bị tốt và đầy đủ là yếu tố quan trọng để tổ chức một cuộc sống nơi hoang dã được tiện nghi, an toàn và thành công.
Trang bị cho những cuộc phiêu lưu mạo hiểm cũng khác với những cuộc cắm trại, vì chúng ta sẽ mang theo nhiều lương khô, thuốc men, dụng cụ cấp cứu, bản đồ địa bàn, dụng cụ phát tín hiệu cấp cứu, máy truyền tin, bộ đàm, . . . tùy theo mục đích hoặc địa thế, chúng ta có thể trang bị thêm: phao vượt sông, dụng cụ leo núi. . . và một vật dụng không thể thiếu đó là “túi mưu sinh” (Survival Kit), là một túi nhỏ, trong đó đựng những vật dụng thiết yếu nhất để có thể sinh tồn nơi hoang dã (xin xem bảng liệt kê vật dụng).
Nhưng các bạn hãy lưu ý: Với thể lực và đôi chân của các bạn, cộng với đoạn đường dài mà các bạn cần phải vượt qua, các bạn không thể cõng trên lưng toàn bộ “tài sản” của mình (cho dù bạn rất muốn) mà chỉ có thể tuyển chọn những vật dụng cần thiết nhất cho phù hợp với cuộc hành trình mà thôi. Cho nên người được trang bị tốt là: người có thể tận dụng tối đa mọi chức năng của một số vật dụng ít ỏi bằng kiến thức và tài tháo vát của mình. (thí dụ: chỉ với chiếc gậy đi đường, các bạn có thể biến nó thành: thước đo, vũ khí tự vệ và tấn công, cột lều, cần bẫy, sào dò độ sâu của dòng sông, cầu vượt khe, cán cuốc, xẻng, cáng cứu thương. . .) Do đó, hành trang của người phiêu lưu mạo hiểm tuy gọn nhẹ, nhưng đầy đủ.
Nếu bạn là một Hướng Đạo Sinh, đã từng đi trại nhiều lần, thì việc lựa chọn vật dụng để mang theo không khó khăn lắm, cho dù cắm trại và phiêu lưu mạo hiểm có khác nhau.
VẬT DỤNG MANG THEO
Danh mục các vật dụng dưới đây chỉ để gợi ý cho các bạn chọn lựa mà thôi, chúng ta không thể nào đủ sức để cõng theo tất cả được (trừ khi các bạn thám hiểm bằng cơ giới). Khi chọn lựa, các bạn phải tùy theo nhu cầu, mục đích, nhiệm vụ, địa thế, khí hậu... mà chọn những vật dụng thích hợp và cần thiết để mang theo. Có một số vật dụng hơi khó tìm kiếm trên thị trường, thường chỉ để trang bị cho những người có công tác đặc biệt.
Vật dụng cần thiết
  • Ba lô – túi dết
  • Bản đồ
  • Bật lửa (đá đánh lửa)
  • Bình đựng nước
  • Bình lọc nước loại nhỏ (mini filter)
  • Cà phê hay trà
  • Đường cát
  • Còi mưu sinh cấp cứu
  • Cuốc, xẻng
  • Cưa
  • Dao phát quang
  • Dao bỏ túi (đa chức năng)
  • Dây (dù) đủ cỡ
  • Điện thoại di động (nếu vùng có phủ sóng)
  • Đèn pin & pin & bóng đèn dự phòng
  • Đèn cầy hay đèn bão (đèn lồng)
  • Địa bàn
  • Đồ mở hộp
  • Đồng hồ
  • Dao săn (hoặc dao rừng, dao mưu sinh...)


  • Lưỡi dao cạo
  • Máy bộ đàm
  • Máy chụp hình & phim
  • Máy thu thanh (radio)
  • Nệm hơi
  • Nhang đuổi muỗi
  • Nồi niêu nấu nướng
  • Ống dòm
  • Poncho
  • Pháo sáng
  • Rìu, rựa
  • Sổ sách, giấy viết, nhật ký hành trình...
  • Tài liệu, sách hướng dẫn (cẩm nang)
  • Túi câu cá
  • Túi cứu thương
  • Túi mưu sinh
  • Túi kim chỉ
  • Túi đựng vật dụng sửa chữa
  • Thiết bị định vị toàn cầu GPS
  • Thuốc lọc nước
  • Thuốc thoa chống muỗi
  • Thực phẩm giàu năng lượng.
Trước khi ra khỏi nhà
  • Lưu lại chương trình và kế hoạch cho người thân hay cho người có thẩm quyền
  • Giấy phép (cám trại, săn bắn, câu cá …) nếu có yêu cầu
  • Mang theo giấy tờ tùy thân
  • Hợp đồng bảo hiểm y tế lữ hành
  • Tiên chủng hay chủng ngừa
  • Đóng cửa, khóa gas, cúp điện Túi đựng vật dụng sửa chữa
Mang theo trong người
  • Kế hoạch hành trình
  • Sổ địa chỉ và số điện thoại
  • Ống dòm
  • Máy chụp hình
  • Thẻ tín dụng
  • Giấy tờ tùy thân
  • Đèn pin
  • Bản đồ
  • Ví tiền
  • Còi đa năng
  • Móc khóa
  • Viết
  • Điện thoại di động
  • Giày đi đường dài
Đồ dùng cá nhân
  • Khăn tay, khăn tắm
  • Kem & bàn chải đánh răng
  • Xà phòng giặt & bàn chải giặt
  • Xà phòng tắm
  • Dao cạo
  • Gương, lược
  • Kiếng mát
  • Giấy vệ sinh
  • Hộp may vá (đựng kim, chỉ, nút, kéo, lưỡi lam...)
Y phục
Tùy theo thời tiết, khí hậu, thời gian hoạt động... để mang theo quần áo sinh hoạt và dự phòng.
  • Áo quần sinh hoạt & nón nhẹ
  • Áo quần chống lạnh & nón lông
  • Áo mưa hay poncho
  • Áo quần ngủ
  • Áo quần lót
  • Áo quần tắm
  • Áo khoác
  • Giầy vớ
  • Dép guốc
  • Găng tay Găng tay Kiếng mát
Dụng cụ cắm trại - nghỉ ngơi
  • Lều, bạt, poncho...
  • Cọc, dây, gậy, dùi cui...
  • Bạt, Tấm lót
  • Võng
  • Túi ngủ, nệm hơi
  • Mùng, mền, mùng trùm đầu




Dụng cụ nấu nướng & ăn uống
  • Nồi, xoong, chảo, ấm ...
  • Dao, thớt
  • Đồ khui hộp
  • Tô, chén, dĩa, ly, gà mên...
  • Vá, muỗng đũa...
  • Bình đựng nước & bao
  • Ca uống nước
  • Gàu, xô, can đựng nước
  • Rổ, rá...
  • Quẹt gaz ( hay diêm không thấm nước)
  • Lò dầu hay bếp gaz nhỏ (mini) & dầu hay gaz dự phòng


Thực phẩm
  • Gạo, nếp, bắp, đậu, bột...
  • Gia vị (muối, tiêu, đường, bột ngọt, hành ..)
  • Thức uống (nước, trà, cà phê, bột trái cây...)
  • Thức ăn tươi (thịt, cá, trứng, rau, quả...)
  • Thức ăn khô (tôm khô, cá khô, mì, lạp xưởng...)
  • Thức ăn đóng hộp
  • Thực phẩm giàu năng lượng

Dụng cụ cầu cứu
  • Máy truyền tin, bộ đàm
  • Điện thoại di động
  • Hỏa pháo
  • Trái khói
  • Kính phản chiếu
  • Pa-nô, vải màu, cờ...
  • Còi báo hiệu
  • Đèn hiệu
Hộp câu cá
Dùng một hộp nhựa (đựng phim) trong đó chứa:
  • Lưỡi câu đủ cỡ
  • Khoảng 5 mét dây cước
  • Chì
  • Phao
  • Dây thun

Dụng cụ leo núi
  • Nón bảo hộ (helmet)
  • Búa đóng nêm (rock hammer)
  • Bao giắt búa (hammer holster)
  • Nêm cắm, nêm đóng (pitons)
  • Nêm chèn, nêm giắt (chocks & nuts)
  • Khoen bầu dục biners (carabiner/biner)
  • Giầy leo núi (mountaineering shoes)
  • Đai (swami belt)
  • Kẹp dây Ascender
  • Dây (rope)
  • Khoen số 8
  • Thiết bị neo giữ
  • Găng tay da
  • Đá phấn
  • Băng keo thể thao
  • Vòng trượt
Túi mưu sinh
  • Một túi mưu sinh cần phải
  • Không thấm nước
  • Gọn nhẹ, dễ mang theo
  • Chứa được nhiều vật dụng
Trong túi mưu sinh cần phải có
  • Dụng cụ sơ cứu
  • Thuốc lọc nước (viên hoặc giọt)
  • Đồ đánh lửa (diêm, quẹt, đá đánh lửa . . .)
  • Dụng cụ phát tín hiệu cầu cứu
  • Thức ăn khô
Một số ví dụ về những vật dụng tiêu biểu
  • Thuốc Aspirin,
  • Vitamins
  • Thuốc trị tiêu chảy
  • Thuốc viên lọc nước
  • Quẹt gaz hay diêm không thấm nước
  • Băng dán cá nhân
  • Dao đa năng
  • Đèn pin nhỏ (mini)
  • Đèn cầy
  • Kính phản chiếu hay miếng kim loại bóng
  • Kính lúp nhỏ (để lấy lửa từ mặt trời)
  • Dây cước, dây dù, lưỡi câu đủ cỡ
  • Cưa dây
  • Súp viên – muối tiêu hay muối xả ớt
  • Còi cấp cứu (đa năng)
  • Địa bàn nhỏ (mini)
  • Lưỡi lam
  • Bao cao su để đựng nước.
  • Kim chỉ.
Túi cứu thương
  • 1 chai Betadi (polyvidone iodee)
  • 1 chai oxy già
  • 1 chai cồn
  • chai dầu gió
  • 1 chai Amoniaque
  • Baking soda
  • Bột Sulfamid hay bột Penicilline
  • Kéo, kẹp, kềm...
  • Ống tiêm & kim tiêm + nước cất
  • Mỡ bôi trơn
  • Nhiệt kế
  • Thuốc muối
  • Aspirin
  • Thuốc chống sốt, giảm đau
  • Thuốc đau bụng, tiêu chảy
  • Thuốc chống sốt rét
  • Thuốc kháng sinh
  • Túi chữa rắn cắn (Snake bite Kit)
  • Rượu hội, viên hội (chữa rắn cắn)
  • Băng vải, băng thun, băng tam giác...
  • Băng keo, băng dán cá nhân
  • Bông gòn, gạc (gaze), compresse

Sinh tồn nơi hoang dã - Chương 2: Bản đồ và phương hướng - Các hướng bắc, độ từ thiên và tọa độ

Ngày đăng tin: 04:49:17 - 02/07/2013 - Số lần xem: 7007
Một số người cứ nghĩ đơn giản là hướng Bắc cũng như các hướng khác, chỉ có một hướng mà thôi. Nhưng thực tế, chúng ta có 3 hướng Bắc:
1-Hướng Bắc Từ (Magnetic North)
Là hướng Bắc của kim nam châm địa bàn. Kim địa bàn thì nằm theo trục từ trường Bắc Nam của trái đất mà 
không nằm theo kinh tuyến của địa dư.
Đỉnh của Bắc Từ cũng không nằm trên đỉnh điểm của Bắc Địa Dư (tức trục của trái đất), mà nằm trên vùng đảo Bathurst, phía bắc Canada. Hướng Bắc Từ thay đổi theo thời gian, từ 30 o Tây ở Alaska đến 50 o Đông ở Greenland.




Trên bản đồ dưới dây cho chúng ta thấy rõ các độ lệch của hướng Bắc từ đối với các vùng trên thế giới. Đường lằn đậm là đường Đồng Giác Tuyến (AGONIC LINE). Trên đường lằn nầy, hướng Bắc Từ và Bắc địa dư nằm trùng lên nhau.
Từ trường của trái đất không đồng nhất, độ lệch giữa hướng Bắc địa dư và hướng Bắc Từ ở vùng Bắc cực có biên độ rất lớn, khác nhau rất xa ở mỗi vùng, do đó khi sử dụng bản đồ kết hợp với la bàn ở khu vực này, phải điều chỉnh theo từng vùng. Bản đồ vùng Bắc Mỹ dưới đây cho chúng ta thấy rõ độ lệch của Bắc Từ và Bắc Địa dư ở vùng này . Trên bản đồ, hướng Bắc Từ được tượng trưng bằng một đường thẳng, đầu có một mũi tên 1 ngạnh.












2 – Hướng Bắc Địa dư (True North)
Là hướng Bắc (thật) của trái đất, được xác định bởi những kinh tuyến Nam Bắc cực. Trên bản đồ, hướng Bắc Địa dư được tượng trưng bằng một đường thẳng, đầu có hình ngôi sao năm cánh.
3 – Hướng Bắc Ô Vuông (Grid North)
Còn gọi là hướng Bắc Bản đồ, vì nó chỉ có trên bản đồ mà thôi. Hướng Bắc này có là do phương pháp chiếu mặt phẳng Universal Transverse Mercator (UTM).
Hướng Bắc ô vuông được xác định bởi các trục tung độ của lưới ô vuông trong bản đồ. Hướng Bắc này được tượng trưng bằng một đường thẳng, trên đầu có hai mẫu tự GN hoặc một mẫu tự Y.
ĐỘ TỪ THIÊN
Độ Từ Thiên là sự xê dịch của hướng Bắc Từ. Hướng Bắc Từ xê dịch hàng năm trong giới hạn 23 o 30’ Đông và 23 o 30’ Tây. Sự chuyển dịch này rất chậm, mỗi năm chỉ có 2 phút (2’). Cho nên để tròn một chu kỳ chuyển dịch, phải mất từ 7 đến 8 thế kỷ.
Nếu hướng Bắc Từ nằm ở bên phải của hướng Bắc ô vuông ta gọi nó là “Tiểu Độ Từ Thiên Đông”.
Nếu là hướng Bắc Từ nằm ở bên trái của hướng Bắc ô vuông, ta gọi nó là “Tiểu Độ Từ Thiên Tây”
TỌA ĐỘ
Khi nhìn vào bản đồ quân sự, các bạn thấy có những ô vuông được tạo thành bởi những đường dọc và ngang cắt nhau. Đó là ô vuông 1 cây số cạnh mà chúng ta đã biết. Nhờ những ô vuông này mà chúng ta có thể định vị dễ dàng một tọa độ.
Tọa độ một điểm
Theo phương pháp toán học đại số, một điểm A nằm trong hệ thống trục xOy hợp bởi trục Oy là tung độ và Ox là hoành độ. Người ta gọi tọa độ điểm A là hoành độ và tung độ của nó.
Muốn tìm toạ độ (X) trên bản đồ. Chúng ta chia ô vuông cạnh 1 cây số (trong ô vuông đó có tọa độ muốn tìm), mỗi cạnh làm 10 phần bằng nhau.
Thí dụ:Đường Tung độ mang số 63, và điểm tọa độ muốn tìm chiếm 7/10 ô vuông, tính từ trái sang. Ta đọc 637. Đây là chòm số đầu
Thí dụ:Đường Hoành độ mang số 25 và điểm toạ độ muốn tìm chiếm 4/10 của ô vuông, tính từ dưới lên. Ta đọc là 254. Đây là chòm số sau.
Như vậy, để đọc một tọa độ trên bản đồ, chúng ta phải:
  1. Đọc chỉ số của đường Tung độ nằm bên trái của điểm toạ độ muốn tìm.
  2. Tính xem điểm tọa độ chiếm bao nhiêu phần 10 của ô vuông, tính từ trái qua phải.
  3. Tiếp theo ta đọc chỉ số của đường Hoành độ nằm phía dưới của điểm tọa độ muốn tìm.
  4. Tính xem điểm tọa độ chiếm bao nhiêu phần 10 của ô vuông, tính từ dưới lên.
  5. Thí dụ:
Những tọa độ này được ước lượng bằng mắt, cho nên chỉ có độ chính xác một cách tương đối. Muốn thật chính xác, phải dùng tọa độ 8 đến 10 số kết hợp với THƯỚC CHỈ ĐỊNH ĐIỂM
Ghi chú: Tọa độ luôn luôn là một số chẵn viết liền nhau, không gạch nối, gạch chéo, và không chấm ở giữa Hoành độ và Tung độ. Lúc nào chúng ta cũng phải đọc chỉ số của trục Tung độ (đường dọc) trước và chỉ số của trục Hoành độ (đường ngang) sau.

Sinh tồn nơi hoang dã - Chương 2: Bản đồ và phương hướng - Đọc và sử dụng bản đồ

Ngày đăng tin: 02:47:03 - 29/06/2013 - Số lần xem: 6846
Từ ngàn xưa, ông cha ta đi lại trên những đoạn đường xa, thám hiểm những vùng đất mới... Họ phải học cách nhận biết các cảnh quan chung quanh, cảm nhận các hướng gió, nhìn lên các chòm sao, ghi nhận vị trí của mặt trời, mặt trăng ... Những hiểu biết đó giúp họ không bị thất lạc. Tuy nhiên, đã có rất nhiều người ra đi và không bao giờ quay lại.
Ngày nay, bản đồ và địa bàn là vật dụng không thể thiếu đối với các nhà quân sự, khai phá, thám hiểm, xây dựng . . . và cả đến những người đi du lịch, cắm trại, di hành dã ngoại. . . Như thế, bản đồ là một vật dụng rất cần thiết cho mọi người, giúp chúng ta biết hiện tại mình đang ở đâu, biết tìm ra lộ trình nơi mình muốn đến.
Khi bạn thất lạc trong vùng hoang dã, nếu bạn có bản đồ và biết cách sử dụng, thì cơ hội sống còn của bạn rất cao.
BẢN ĐỒ LÀ GÌ?
Bản đồ là một bức tranh thu nhỏ một phần bề mặt của trái đất, trên đó vẽ đầy đủ chi tiết địa thế của một vùng hay là một khu vực trên một mặt phẳng. Khi vẽ người ta thu nhỏ lại theo tỉ lệ, dựa vào các phương pháp toán học, dựa theo phương pháp biểu hiện bằng ký hiệu để thể hiện các thông tin cần thiết về địa lý.
Những ghi chú ngoài lề
Khi mở bản đồ ra bạn sẽ thấy có những ghi chú, hướng dẫn, hình vẽ , ước hiệu, ở ngoài lề bản đồ. Những ghi chú này sẽ giúp cho các bạn hiểu và đọc được bản đồ một cách dễ dàng. Biết và thuộc những ghi chú này là một điều rất cần thiết khi chúng ta sử dụng bản đồ.
Những ghi chú ngoài lề gồm có:
Địa danh bản đồ:
Nằm ở phía trên, bên ngoài lề trắng của bản đồ. Đây là tên của phần đất được chiếu trên bản đồ.
Thí dụ: XUYÊN MỘC
Tỷ lệ bản đồ:
Thường nằm ở góc trên, bên trái của bản đồ (cũng có khi nằm phía dưới bản đồ,). Đây là tỷ số khoảng cách trên bản đồ so với khoảng cách thực sự ở ngoài địa thế.
Thí dụ: Việt Nam 1/ 50.000
Thước chia độ
Là hình một cái thước vẽ sẵn ở trên cùng bản đồ, có vẽ những góc nhỏ và một đường kẻ dài qui chiếu với đường tung độ. Thước chia độ dùng để định hướng bản đồ khi có tính tiểu độ từ thiên.
Ghi chú: những bản đồ có Bắc ô vuông và Bắc từ trùng nhau thì không có thước chia độ
ƯỚC HIỆU ĐỊA HÌNH
Các cảnh vật ngoài địa thế như: sông, suối, phố xá, nhà ở, đường sắt, đường bộ. . . Đều được ghi lại trên bản đồ không phải bằng những hình ảnh mà bằng ước hiệu. Ước hiệu không vẽ theo tỷ lệ, nhưng tôn trọng chiều hướng và vị trí.
Tất cả bản đồ quân sự đều có bản ghi chú ước hiệu ở phía dưới, nếu sử dụng nhiều, chúng ta sẽ quen.
Có 5 loại ước hiệu:
1/. Đường giao thông : Đường sắt, đường nhựa, đường đất . .
2/. Thủy lộ : sông, suối, mương, kênh . . .
3/. Thảo mộc : rừng rậm, rừng thưa, đồn điền. . .
4/. Kiến trúc : nhà cửa, phố xá, làng mạc, thành luỹ, tàn tích . .
5/. Linh tinh: địa giới, vòng cao độ. . .
CÁC ƯỚC HIỆU
Là những hình vẽ đơn giản, được trình bày dưới dạng ký hiệu, tượng trưng cho các công trình nhân tạo, thiên tạo và địa giới . . . trên bản đồ. Trên khắp thế giới, các điểm mốc, ký hiệu và biểu tượng được trình bày theo nhiều kiểu khác nhau.
Thí dụ: Ghi chú trong bản đồ quân sự hiện nay.
MÀU SẮC CỦA ƯỚC HIỆU
Các hình chú giải có thể vẽ cùng một hình dạng, nhưng với màu sắc khác nhau (thí dụ: đường tráng nhựa thì màu đỏ, đường đất thì màu trắng). Như thế màu sắc giúp cho chúng ta nhận ra sự khác nhau cho dù hình vẽ có giống nhau. Những màu thường dùng trong bản đồ là:
1/. Màu đỏ :chỉ xa lộ, đường nhựa, phố thị . . .
2/. Màu xanh lam : chỉ dòng nước hay những gì thuộc về nước (sông, suối, biển . . .).
3/. Màu xanh lục: (đậm hay nhạt) : chỉ thảo mộc, cánh rừng
4/. Màu đen : chỉ làng mạc, nhà cửa, công trình kiến trúc.
5/. Màu nâu : chỉ vòng cao độ, thế đất. . .
TỶ LỆ XÍCH
Biết được khoảng cách giữa hai điểm là một điều cần thiết. Khi đó các bạn sẽ tính được phải mất bao nhiêu thời gian để đi từ điểm này đến điểm kia. Một tấm bản đồ chính xác, có thể cho các bạn biết khoảng cách ấy qua tỷ lệ của bản đồ.
Các bản đồ chính xác đều được vẽ theo tỷ lệ. Nghĩa là mọi thứ trên bản đồ có cùng một vị trí như trên địa hình thực tế. Nhưng tất cả đã được thu nhỏ bằng nhau (theo phương pháp toán học) để đưa vào bản đồ. Tỷ lệ ghi trên mỗi bản đồ cho chúng ta biết mọi thứ đã được thu nhỏ bao nhiêu lần so với kích thước thật. Như vậy, chúng ta định nghĩa ngắn gọn tỷ lệ bản đồ là:
Tỷ lệ bản đồ là tỷ lệ giữa khoảng cách hai điểm đo được trên bản đồ so vơí khoảng cách thực sự ở ngoài địa thế.
Chúng ta có công thức:
Thí dụ : Một đoạn đường từ A đến B dài 500 mét. Các bạn chỉ vẽ trên bản đồ dài 20mm. Như vậy các bạn đã vẽ con đường AB theo tỷ lệ là 20/500.000 hay là 1/25.000 - hay 1 mm trên bản đồ bằng 25.000 mm ngoài địa thế.
Tỷ lệ họa
Tỷ lệ họa là một hình vẽ giống như cái thước, in sẵn trên bản đồ, giúp chúng ta đo trực tiếp khoảng cách trên bản đồ thành khoảng cách ngoài địa thế mà không cần áp dụng công thức tỷ lệ số.
Tỷ lệ họa có thể được ghi bằng thước Tây (metre) hoặc bằng dặm Anh (Mile = 1,609m) hoặc bằng Mã (Yard = 0,9144m).
Người ta thường dùng thước Tây (metre) để làm đơn vị đo đạc trong tỷ lệ họa.
Khi sử dụng, chúng ta lấy số không (0) làm chuẩn. Bên phải thước, chúng ta thấy ghi 1000, 2000. . . Có nghĩa là một khoảng cách như thế trên bản đồ thì bằng 1000, 2000 mét (hoặc mile hay yard) ở ngoài địa thế. Bên trái có ghi 1000m chia làm 10 phần, như vậy mỗi phần tương ứng với 100m ngoài địa thế.

Sinh tồn nơi hoang dã - Chương 2: Bản đồ và phương hướng - Vòng cao độ

Ngày đăng tin: 00:52:44 - 12/11/2013 - Số lần xem: 5728
Trên một bản đồ vùng đồng quê hay vùng hoang dã, các bạn có thể tìm thấy những đường vòng màu nâu, trên đó có đánh số, đó là đường bình độ, có nghĩa là những điểm nào nằm trên cùng một con đường này đều có độ cao bằng nhau.
Cao độ là gì?
Cao độ của một điểm là chiều cao của điểm đó so với mực nước biển trung bình (giữa triều lên và triều xuống). Ở miền Nam Việt Nam, mực nước biển trung bình (bình diện chuẩn) được lấy ở Hà Tiên.



Vòng cao độ là đường vẽ trên bản đồ, nối liền những điểm có độ cao bằng nhau, trên vòng đó, người ta ghi những con số chỉ độ cao mà nó mang.





TÌM HIỂU VÒNG CAO ĐỘ
Để cho có một khái niệm dễ hiểu thế nào là vòng cao độ, trước tiên, các bạn dùng viết để vẽ lên lưng bàn tay của các bạn những vòng tròn có chiều dài, chiều rộng và chiều cao tượng trưng cho vòng cao độ giống như ngoài địa thế.
Nắm tay lại, giữ cho bàn tay của các bạn không xê dịch, vẽ những vòng tròn nhỏ ở những khớp cao nhất của ngón tay như những đỉnh đồi. Vẽ tiếp một vòng tròn nữa kế tiếp vòng vừa vẽ. Vòng thứ ba thấp hơn một chút, vòng quanh cả hai khớp ngón tay.
Tiếp tục vẽ những vòng tròn ngang bằng nhau. Những đường vẽ đó sẽ lọt xuống giữa kẽ các ngón tay như những thung lũng hay khe núi. Đi qua mu bàn tay như những sườn đồi dốc lài, và biến thành vách núi khi đi qua bên mép cạnh ngón tay cái của các bạn.
Sau khi vẽ xong, các bạn duỗi các ngón tay ra. Bây giờ thì đã giống như trên bản đồ rồi đấy. Tuy bàn tay của các bạn chỉ rất đơn giản với chiều dài và chiều cao, nhưng khi nhìn vào những vòng cao độ mà các bạn đã vẽ, các bạn cũng hình dung được hình thể của địa thế qua bàn tay của bạn. Những vòng tròn nhỏ chỉ cho chúng ta thấy chỗ cao nhất của khớp ngón tay các bạn. Những điểm có các đường vòng nằm gần nhau chỉ cho chúng ta thấy ở đó là dốc đứng. Chỗ có những đường vòng giãn xa nhau đó là vùng thoai thoải trên mu bàn tay của các bạn.
Vòng cao độ trên bản đồ cũng giống như vậy. Những vòng tròn nhỏ là đỉnh đồi, đỉnh núi. Ở những nơi có vòng cao độ càng gần nhau bao nhiêu thì dốc càng đứng bấy nhiêu, và ở đâu có vòng cao độ càng xa bao nhiêu thì dốc càng thoai thoải bấy nhiêu.
TƯƠNG QUAN GIỮA ĐỊA THẾ VÀ VÒNG CAO ĐỘ
Các bạn hãy nhìn hai tấm hình dưới đây, hình trên là địa thế thiên nhiên, hình dưới là bản đồ của vùng địa thế đó, các bạn sẽ có khái niệm về vòng cao độ với địa thế tương quan với nhau như thế nào.


CÁC LOẠI VÒNG CAO ĐỘ:
Có 4 loại vòng cao độ
  1. Vòng cao độ chính: được in đậm nét và thường có mang những số có độ cao chính 50; 100; 150 . . .
  2. Vòng cao độ phụ: là những vòng được vẽ giữa hai vòng cao độ chính , nét nhỏ hơn thường không mang số.
  3. Vòng cao độ bổ túc: là những vòng cao độ được vẽ bằng những nét gián đoạn, để chỉ những độ cao chưa được xác định chính xác
  4. Vòng cao độ trũng: có hai trường hợp
  • Vùng trũng trên thế đất cao hơn mực nước biển Vòng cao độ được vẽ như ở các vòng cao độ ở thế đất đồi núi, chỉ khác là số của vòng cao độ vòng ngoài lớn hơn vòng trong
  • Vùng trũng trên thế đất thấp hơn mực nước biển có những gạch ngắn hình răng lược và được đánh số nhỏ dần từ ngoài vào trong. Đây là những thế đất trũng như hố, miệng núi lửa
CÁCH TÍNH CAO ĐỘ CỦA MỘT ĐIỂM
Điểm nằm trên vòng cao độ chính
Những vòng cao độ chính đều có ghi chỉ số của vòng cao độ đó. Như vậy, một điểm nằm trên vòng cao độ nào đương nhiên có cao độ bằng số ghi trên vòng cao độ đó.
Điểm nằm trên vòng cao độ phụ
Giữa hai vòng cao độ chính (thí dụ: 100 – 150) có 4 vòng cao độ phụ, mỗi vòng cao độ phụ cách nhau 10m. Như vậy, muốn biết điểm đó nằm trên vòng cao độ nào, các bạn đếm từ ngoài vào trong.
Thí dụ: vòng cao độ đó nằm phía trong vòng cao độ chính 150 ba vòng. Vậy 150 + 30 = 180m
Điểm nằm giữa hai vòng cao độ
Chúng ta đã biết, khoảng cách giữa 2 vòng cao độ là 10 mét, cho nên chúng ta chia khoảng cách đó làm 10 phần bằng nhau, nếu điểm đó nằm trên phần nào (tính từ ngoài vào trong) thì các bạn cộng thêm với chỉ số của vòng cao độ nằm kế (phía ngoài).
Điểm nằm trên đỉnh đồi
Thường thì trên đỉnh đồi có đánh một chữ x, cạnh đó ghi chỉ số độ cao của đỉnh đồi đó (chữ đen là đã kiểm tra, chữ nâu là chưa được kiểm tra). Tuy nhiên vẫn có những đỉnh không ghi gì cả. Nếu muốn biết, các bạn lấy chỉ số của vòng cao độ cuối cùng, cộng với 5 (là ½ khoảng cách giữa 2 vòng cao độ)
Thí dụ: Vòng cao độ cuối cùng là 90. Vậy đỉnh đồi đó sẽ là: 90 + 5 = 95m