Thứ Bảy, 19 tháng 4, 2014

Nghiệp và Nhân – Duyên – Quả

Trong cuộc sống thường ngày ta thường gặp những chuyện không theo ý ta, hoặc các hiện tượng cứ lặp đi lặp lại một cách khó khó hiểu. Có người rất hiền lành tốt bụng, nhưng cuộc sống của họ gặp rất nhiều khó khăn trắc trở. Có những người mình không thích, không ưa… thì cứ thường xuyên phải gặp nhau, phải giao tiếp với nhau, và đôi khi còn lệ thuộc vào nhau…
Vậy phải chăng chúng ta đang bị chi phối bởi luật Nhân – Duyên – Quả.

Càng đọc càng thấy kiến thức của ta càng ít ỏi, nhưng muốn hiểu thêm về cuộc sống con người với những qui luật của tạo hóa tác động vào, để rồi ta có cách ứng xử với đời một cách tốt đẹp hơn. Xin được chia sẻ, học tập và tham luận với các bạn bài sau.

Như chúng ta đã biết Nghiệp là những biến cố vui buồn xảy ra trong đời người. Nghiệp là dòng sông nhân quả trong cuộc đời con người, rất phức tạp.

Nghiệp không đơn giản như một cái máy mà khi ta bấm nút (nhân) thì máy hoạt động (quả). Nghiệp có thể ví như một dòng sông và nhân quả là những phân tử nước lưu chuyển, tác động lẫn nhau trong dòng sông đó. Ngoài Nhân-Quả ra còn yếu tố Duyên nữa.

Duyên là những yếu tố ở không gian và thời gian giúp Nhân trở thành Quả hoặc ngược lại ngăn cản hoặc đình trệ sự nối liền của Nhân và Quả, làm giảm sức mạnh của Quả. Sự sống đa dạng và sáng tạo là nhờ Duyên.
Như vậy Duyên đóng vai trò điều chỉnh Nhân - Quả. Thí dụ dễ hiểu là khi ta gieo hạt lúa (nhân) trong đồng ruộng ẩm ướt phì nhiêu (duyên) thi vài tháng ta sẽ có những cộng lúa xanh mượt (quả). Nếu có người lữ hành băng qua sa mạc và làm rơi một hạt lúa thì ngàn năm sau hạt lúa đó vẫn là hạt lúa (nghịch duyên). Nếu hạt lúa đó được gió thổi rơi vào một nơi ẩm ướt trên sa mạc thì hạt lúa sẽ mọc thành cộng lúa nhưng rất yếu ớt vì thiếu phân bón.

Như thế ta thấy rằng cùng một Nhân, qua nhiều Duyên khác nhau sẽ cho ta kết Quả khác nhau. Thực tế nhân quả không đơn giản như trên mà hoạt động như một mạng lưới nhện đan xen rất phức tạp.

Một Nhân có thể là khởi đầu của một chuỗi phản ứng. Những yếu tố Duyên tác động lên chuỗi phản ứng đó để cho ra nhiều kết Quả ở nhiều từng lớp khác nhau. Thí dụ: Có một người vì lòng tham (nhân) phá rừng bán gỗ làm lợi nhuận cho riêng mình.

Trời mưa, không có rễ cây hút nước (duyên) nên tạo thành lụt (quả), loài chim mất môi sinh (duyên) dời đi nơi khác (quả). Không có chim ăn (duyên) nên sâu bọ lan tràn đồng ruộng (quả). Không có cây hút thán khí (CO2) nên từ đó khí hậu bị ô nhiễm.
Một Nhân thiếu sáng suốt sẽ gây ra rất nhiều hậu Quả tai hại về sau mà ta khó có thể lường trước được.

Giới luật là nhằm biến đổi cái Duyên để cho cái Nhân tham, sân và si không có cơ hội để biến thành Quả dữ (tham-ăn trộm, sân-giết choc, si-đau khổ).
Những người học Đạo là tránh xa những Duyên có thể dẫn đến Quả dữ và gần gũi với những Duyên khuyến khích Quả lành được biểu hiện. Tuy nhiên thay đổi Duyên ở thế giới vật chất không bền vững lắm.

Thí dụ lòng tham tiền có thể biến thành tham được những cái to, đẹp nhất, sân (giận) có thể biến thành bực bội khi cấp dưới quên chào lễ phép, và si là chấp vào thời gian làm việc không đước minh mãn dẫn đến sự tranh chấp hơn thua rất vớ vẩn. Cho nên trong đời sống bình thường mà còn bị chi phối bởi Tham, Sân, Si thì cuộc sống đó sẽ trở nên luôn ưu phiền, vì không được thỏa mãn.

Thiền tông chú trọng đến cái Duyên ở Tâm là tư tưởng. Tham, Sân, Si mà không có tư tưởng để nuôi dưỡng chúng thì dần dần sẽ tự tiêu mòn. Cho nên giữ giới nơi Tâm thì hiệu nghiệm hơn là giữ ở thân hay cảnh. Nếu tâm ta nuôi dưỡng sự bực dọc mà miệng thì nói muốn làm điều tốt thì khó có thể có được hạnh phúc vì càng nói các điều trống rỗng trái với tâm của mình, càng mệt mỏi thì sự bực dọc càng nhiều hơn nữa.
Thiền là phương pháp giúp ta nhận thức sự bực bội và từ bi hỷ xả phóng sinh nó ra theo từng hơi thở nhẹ nhàng rồi dần dần sự bực bội đó sẽ tan biến. Thiền là một cách “tụng kinh sống” hữu hiệu nhất. Tụng kinh sống là tụng ý (thay vì chữ) kinh trong từng hơi thở, trong lúc đi, đứng, nằm và ngồi.

Nói một cách khác, thiền hay tụng kinh sống là khi ta ý thức không tạo cái Duyên để nuôi dưỡng tham, sân, si trong tâm ta.
Nếu ta không nuôi chúng thì tự động chúng sẽ rời bỏ ta. Rồi ta sẽ trở về sống với con người hạnh phúc của ta.
Trong bộ môn Cảm xạ, khi ta Rung động thư dãn chính là thiền động hay thiền tĩnh chính là lúc ta nhận thức ra được tham, sân, si và từ bi hỷ xả phóng sinh nó ra theo từng hơi thở nhẹ nhàng rồi dần dần sự bực bội đó sẽ tan biến. Để rồi không còn cái duyên xấu trong tâm ta và cuộc sống của ta sẽ thanh thản hơn, hạnh phúc hơn.

Ước chi có được con thuyền
Chở giùm tôi những muộn phiền lo toan
Chở giùm tôi nỗi gian nan
Những dang dở những trái ngang ngợp lòng
Chiều về lặng lẽ bên sông
Bao giờ chở được Tâm trong sang bờ.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét