Thứ Tư, 5 tháng 2, 2014

"Lý ngư vọng nguyệt"

CÓ THỂ NÓI ĐÂY LÀ MỘT TRONG NHỮNG BỨC TRANH ĐẸP TRONG SỐ NHỮNG BỨC TRANH ĐẸP NHẤT CỦA NGHỆ THUẬT TRANH DÂN GIAN VIỆT NAM 

Vẻ đẹp toát lên ngay từ hình tượng độc đáo với một bố cục rất ấn tượng nhưng hài hòa và cân đối. Nhưng chính biểu tượng của bức tranh đã làm nên sự vi diệu, sâu lắng và sự minh triết trong bức tranh này. 
* Cá chép là loài cá nước ngọt rất phổ biến, theo truyền thuyết nó được lựa chọn làm biểu tượng cho ý thức vươn lên trong cuộc sống : loài cá ứng cử cho đẳng cấp cao nhất trong vũ trụ là Rồng. 
Hình tượng cá chép trong tranh kết hợp với một hình tượng qui ước làm nên tính minh triết của bức tranh. Đó chính là mặt trăng và bóng trăng soi đáy nước. 
* Trên thực tế, không có bóng trăng soi đáy nước, mà chỉ có bóng trăng soi mặt nước. Bóng trăng soi đáy nước trong tranh này là một hình tượng qui ước. Hình tượng bóng trăng đáy nước là biểu tượng cho ảo ảnh của một giá trị đích thực được biểu tượng bằng mặt trăng trên không gian. 
Hình tròn của mặt trăng là biểu tượng của sự hoàn thiện, viên mãn đích thực. Nhưng con cá chép trong tranh lại không tìm về giá trị đích thực, mà lại tìm những ảo ảnh của cuộc đời. 

* Phải chăng hàm nghĩa của bức tranh muốn nhắn gửi thế nhân : Hãy tìm về sự hoàn thiện, viên mãn của con người. Lời chú của bức tranh : "Lý Ngư Vọng Nguyệt" (Cá Chép Trông Trăng), chính là sự minh chứng cho tính minh triết sâu sắc của bức tranh này, qua biểu tượng tuyệt vời của nó. 
Trong khi cũng có nhiều nhận xét khác nhau cho bức tranh này. Nếu bức tranh được chú là "Lý Ngư Vọng Nguyệt Ảnh" (Cá Chép Trông Bóng Trăng), thì nó sẽ gần với hiện thực hơn; nhưng tính minh triết và sâu lắng sẽ gần như không còn nữa. 
Bộ trang "Lý ngư vọng nguyệt" (Cá chép trông trăng) được coi là đỉnh cao của nghệ thuật tranh Hàng Trống. Sở dĩ bộ Lý ngư vọng nguyệt được đánh giá cao không chỉ do bố cục, màu sắc mà nó còn ẩn chứa nhiều ý nghĩa sâu sắc bên trong. Hãy cùng xem bạn Nguyễn Đại chia sẻ nhưng thông tin thú vị về bộ tranh này.
Tôi tha thẩn cả buổi sáng chủ nhật dọc hai bên con phố vài trăm mét đó, với ý định tìm một bức đôi tranh “Cá chép trông trăng” đẹp nổi tiếng để về trưng mấy ngày Tết. Tôi săm soi mất gần cả buổi, cuối cùng cũng tầm được một đôi tranh chính gốc Hàng Trống.
Quá mê bức Cá Chép trông trăng (Lý ngư vọng Nguyệt) khổ 50cm x 105cm vẽ trên giấy dó, tôi nằn nì cách gì cửa hàng cũng không bớt giá mà phải trả đúng 600 ngàn/bức” (cá Chép trông trăng). Hỏi mua cả đôi cô gái bán hàng nói chỉ có một, anh muốn treo đôi thì có bức Chim công múa. Và cô ta giải thích luôn, mua cả đôi treo mới đẹp, đối xứng cảnh (Chim trời, Cá nước). Bỏ ra đủ 1,2 triệu đồng không được bớt một xu để có được hai bức tranh mà buồn cho cách hiểu, chú dẫn về tranh người bán tranh chẳng thuyết phục chút nào, trách gì tranh dân gian Hàng Trống đâu còn vị trí trong mắt thẩm mỹ của người đương đại.


Về đến nhà, mải mê ngắm cái sắc màu tự nhiên chắc khỏe của hai bức tranh Lý ngư vọng nguyệt và Chim Công múa, cực kỳ sống động, vẽ mà cứ như thật, uyển chuyển sinh động đến lạ kỳ tôi quên luôn người bán tranh cùng nỗi bực dọc trong người. Cá Chép trông trăng (Lý ngư vọng nguyệt) Hàng Trống thường được vẽ cả đôi, có đực, có cái. Nhưng cả hai đều chắc khỏe, sung mãn, tương xứng với biểu tượng về ý trí vươn lên trong đời của mỗi người dân Việt đã được khái quát thành triết lý sống cao đẹp. Trong tâm linh dân gian, ta còn gặp Cá Chép, vật linh có thể giúp con người giao hòa với đất trời của hình ảnh Táo quân cưỡi cá chép ngày 23 tháng chạp về trời đã trở nên thiêng liêng trong đời sống tâm linh người Việt bất kỳ nơi nào trên trái đất này. Cá Chép còn là hình tượng trong văn học, đại diện tầng lớp thống trị không ít người cầu ước được như “Cá Chép hóa rồng” cho thỏa chí tiến thủ. Cá Chép còn thể hiện, ước nguyện nơi quan trường của đội ngũ học trò khoa bảng, muốn vinh hoa phú quí “Chép vượt vũ môn”. Mặt trời là cha, mặt trăng là mẹ, hai vật thể mang ánh sáng cho muôn loài trong vũ trụ bao la gần gũi với tất cả sinh linh trong thế giới hiện hữu. Ánh trăng là mẹ. Cá Chép là con, trông ngóng nương tựa vào mẹ gần gũi thân thương, hòa quyện che trở cho nhau, nhân bản và có giá trị trường tồn…Tranh Cá Chép trông trăng đã đạt đến độ cao về mỹ thuật, sâu sắc, thâm thúy về ý nghĩa, đầm ấm gần gũi mọi người về bố cục, nội dung.., xem tranh với ước nguyện cầu ấm no hạnh phúc trong năm.


Xuân về, Tết đến, trong nhà có đôi tranh Lý Ngư vọng nguyệt thể hiện theo bút pháp dân gian Hàng Trống, sống động sắc màu tươi tắn khỏe mạnh.., âu cũng là cái thú chơi của người Việt sành điệu, luôn hướng đến những điều tốt đẹp, truyền thống mà cha ông để lại.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét